Вплив каркаса на дифузію сторонніх частинок у полімерних гідрогелях

Автор(и)

  • Юрій Забашта Київський національний університет імені Тараса Шевченка
  • Ярослав Лазаренко Бучанський ліцей № 4, м. Буча, Київська область, Україна
  • Олександр Алексєєв Київський національний університет імені Тараса Шевченка
  • Лена Вергун Київський національний університет імені Тараса Шевченка
  • Катерина Гнатюк Київський національний університет імені Тараса Шевченка
  • Дмитро Андрусенко Київський національний університет імені Тараса Шевченка
  • Катерина Яблочкова Київський національний університет імені Тараса Шевченка https://orcid.org/0000-0001-8719-5776
  • Роман Дінжос Чорноморський національний університет імені Петра Могили, Миколаїв, Україна; Інститут полімерів Болгарської академії наук, Софія, Болгарія
  • Нелі Косєва Інститут полімерів Болгарської академії наук, Софія, Болгарія
  • Максим Лазаренко Київський національний університет імені Тараса Шевченка https://orcid.org/0000-0003-0719-3522

DOI:

https://doi.org/10.17721/1812-5409.2026/1.37

Ключові слова:

дифузія, гідрогелі, агароза, желатин, родамін, полімерна сітка

Анотація

Запропоновано фізичну модель, що описує вплив каркаса на дифузію сторонніх частинок у полімерних гідрогелях. Під час побудови цієї моделі використано традиційний підхід, властивий класичній теорії дифузії в конденсованих середовищах. Отримано теоретичну залежність коефіцієнта дифузії від об’єму, зайнятого каркасом. Показано, що вплив каркаса на дифузію сторонніх частинок у гідрогелі визначається переважно змінами вільної енергії активації, викликаними наявністю каркаса.

За допомогою методу аналізу оптичних зображень отримано залежності коефіцієнта дифузії в гідрогелях агарози та желатини з різною концентрацією гелеутворювача. Встановлено, що отримані експериментальні залежності узгоджуються з теоретичною залежністю, передбаченою запропонованою фізичною моделлю. Показано, що коли розмір часток дифузанту набагато менший від розміру пори гідрогелю, то коефіцієнт дифузії зележить не від природи гідрогелю, а від концентрації гелеутворювача.

Посилання

Alekseev, O. M., Zabashta, Y. F., Kovalchuk, V. I., Lazarenko, M. M., & Bulavin, L. A. (2019). The structure of polymer clusters in aqueous solutions of hydroxypropyl Cellulose. Ukrainian journal of physics, 64(3), 238–238. 10.15407/ujpe64.3.238

Armstrong, M., Walker, S., Mains, J., & Wilson, C. G. (2014). Drug delivery across the nasal mucosa. Mucoadhesive Materials and Drug Delivery Systems, 61–82. https://doi.org/10.1002/9781118794203.ch03

Bagchi, B. (2023). Nonequilibrium statistical mechanics: an introduction with applications. Chapman and Hall/CRC. https://doi.org/10.1201/9781003157601

Birkhoff, G. (2015). Hydrodynamics. Princeton University Press.

Clegg, J. R., Adebowale, K., Zhao, Z., & Mitragotri, S. (2024). Hydrogels in the clinic: An update. Bioengineering & translational medicine, 9(6), e10680. https://doi.org/10.1002/btm2.10680

Crank, J. (1979). The mathematics of diffusion. Oxford university press.

Davydiuk, A. L., Andrusenko, D. A., Lazarenko, M. M., Burbelo, R. M., Kuzmich, A. G., Yablochkova, K. S., Dinzhos R. V., & Alekseev, O. M. (2024). A new photoacoustic method to study diffusion in soft matter. Molecular Crystals and Liquid Crystals, 768(16), 858–867. https://doi.org/10.1080/15421406.2024.2372126

Frenkel, J. (1955). Kinetic Theory of Liquids. Dover Publications. Inc., New York.

Hnatiuk, K. I., Zabashta, Y. F., Lazarenko, M. M., Alekseev, S. A., Yablochkova, K. S., Ushcats, M. V., Dinzhos, R.V., Vergun, L. Yu., Andrusenko, D. A., Alekseev, A. N., & Bulavin, L. A. (2023). Dielectric Relaxation in Nanocrystals: A Scale Effect. The Journal of Physical Chemistry C, 127(25), 12107–12117. https://doi.org/10.1021/acs.jpcc.3c01523

Ho, T. C., Chang, C. C., Chan, H. P., Chung, T. W., Shu, C. W., Chuang, K. P., Duh, T. H., Yang, M. H., & Tyan, Y. C. (2022). Hydrogels: properties and applications in biomedicine. Molecules, 27(9), 2902. https://doi.org/10.3390/molecules27092902

Jiang, F., Xu, X. W., Chen, F. Q., Weng, H. F., Chen, J., Ru, Y., Xiao, Q., & Xiao, A. F. (2023). Extraction, modification and biomedical application of agarose hydrogels: a review. Marine Drugs, 21(5), 299. https://doi.org/10.3390/md21050299

Lazarenko, M. M., Zabashta, Y. F., Alekseev, O. M., Alekseev, S. A., Yablochkova, K. S., Vergun, L. Y., Andrusenko. D. A., Cherevko, K. V., Shevchenko, V. B., Dinzhos, R. V., & Bulavin, L. A. (2024). Thermally activated processes: the underlying mechanism of activated state formation. RSC advances, 14(53), 39242-39252. 1 https://doi.org/0.1039/D4RA06983H

Lazarenko, M. M., Zabashta, Y. F., Honcharuk, D. K., Alekseev, O. M., Yablochkova, K. S., Vergun, L. Y., Andrusenko, D. A., Lazarenko, M. V., & Bulavin, L. A. (2025). Determining hydrogel porosity through dielectric relaxation intensity ratios between water and hydrogel. Soft Matter, 21(21), 4298–4305. https://doi.org/10.1039/D5SM00077G

Majer, G., & Melchior, J. P. (2014). Characterization of the fluorescence correlation spectroscopy (FCS) standard Rhodamine 6G and calibration of its diffusion coefficient in aqueous solutions. The Journal of Chemical Physics, 140(9). https://doi.org/10.1063/1.4867096

Mehta, P., Sharma, M., & Devi, M. (2023). Hydrogels: An overview of its classifications, properties, and applications. Journal of the Mechanical Behavior of Biomedical Materials, 147, 106145. https://doi.org/10.1016/j.jmbbm.2023.106145

Milano, F., Masi, A., Madaghiele, M., Sannino, A., Salvatore, L., & Gallo, N. (2023). Current trends in gelatin-based drug delivery systems. Pharmaceutics, 15(5), 1499. https://doi.org/10.3390/pharmaceutics15051499

Rahbani, J., Behzad, A. R., Khashab, N. M., & Al‑Ghoul, M. (2013). Characterization of internal structure of hydrated agar and gelatin matrices by cryo‑SEM. Electrophoresis, 34(3), 405–408. https://doi.org/10.1002/elps.201200434

Richtering, W., Potemkin, I. I., Rudov, A. A., Sellge, G., & Trautwein, C. (2016). Could multiresponsive hollow shell–shell nanocontainers offer an improved strategy for drug delivery? Nanomedicine, 11(22), 2879–2883. https://doi.org/10.2217/nnm-2016-0327

Roca-Arroyo, A. F., Gutierrez-Rivera, J. A., Morton, L. D., & Castilla-Casadiego, D. A. (2025). Hydrogel network architecture design space: impact on mechanical and viscoelastic properties. Gels, 11(8), 588. https://doi.org/10.3390/gels11080588

Smeets, N. M., & Hoare, T. (2013). Designing responsive microgels for drug delivery applications. Journal of Polymer Science Part A: Polymer Chemistry, 51(14), 3027–3043. https://doi.org/10.1002/pola.26707

Velasco, D., Danoux, C. B., Redondo, J. A., Elvira, C., San Roman, J., Wray, P. S., & Kazarian, S. G. (2011). pH-sensitive polymer hydrogels derived from morpholine to prevent the crystallization of ibuprofen. Journal of controlled release, 149(2), 140–145. https://doi.org/10.1016/j.jconrel.2010.10.015

Wang, S., Liu, R., Fu, Y., & Kao, W. J. (2020). Release mechanisms and applications of drug delivery systems for extended-release. Expert Opinion on Drug Delivery, 17(9), 1289–1304. https://doi.org/10.1080/17425247.2020.1788541

Wolde-Kidan, A., Herrmann, A., Prause, A., Gradzielski, M., Haag, R., Block, S., & Netz, R. R. (2021). Particle diffusivity and free-energy profiles in hydrogels from time-resolved penetration data. Biophysical Journal, 120(3), 463–475. https://doi.org/10.1016/j.bpj.2020.12.020

Yang, D. (2022). Recent advances in hydrogels. Chemistry of Materials, 34(5), 1987–1989. https://doi.org/10.1021/acs.chemmater.2c00188

Yuan, Y., Zhang, Q., Lin, S., & Li, J. (2025). Water: The soul of hydrogels. Progress in Materials Science, 148, 101378. https://doi.org/10.1016/j.pmatsci.2024.101378

Zhu, T., Ni, Y., Biesold, G. M., Cheng, Y., Ge, M., Li, H., Huang, J., Lin, Z., & Lai, Y. (2023). Recent advances in conductive hydrogels: classifications, properties, and applications. Chemical Society Reviews, 52(2), 473–509. https://doi.org/10.1039/D2CS00173J

Zhu, Y., Zhang, H., Tan, Q., Wu, Y., Du, M., Hadjichristidis, N., Jiang Yu., & Zhang, D. (2025). Strong and ultra-tough hydrogel with hierarchical cross-linking network architecture constructed by a hyperbranched topological structure. Macromolecules, 58(13), 6512–6523 https://doi.org/10.1021/acs.macromol.5c00513.

Завантаження

Опубліковано

05.06.2026

Номер

Розділ

Сучасна фізика

Як цитувати

Забашта, Ю., Лазаренко, Я., Алексєєв, О., Вергун, Л., Гнатюк, К., Андрусенко, Д., Яблочкова, К., Дінжос, Р., Косєва, Н., & Лазаренко, М. (2026). Вплив каркаса на дифузію сторонніх частинок у полімерних гідрогелях. Вісник Київського національного університету імені Тараса Шевченка. Фізико-математичні науки, 82(1), 285-292. https://doi.org/10.17721/1812-5409.2026/1.37